NORWESKI - INTERAKTYWNE KOREPETYCJE U ANNIKEN. Zobacz więcej TUTAJ

Norweska gramatyka - pytania i objaśnienia

Gramatyka norweska, Inne języki, Forumowy Słownik, Materiały do własnej nauki.

Moderator: Moderatorzy

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Norweska gramatyka - pytania i objaśnienia

Postautor: Liv » sob mar 10, 2007 6:39 pm

Anniken pisze:
Subjekt
    Kazde zdanie musi zawierac subjekt - oprocz imperativsetninger, ktore skladaja sie z verbalet i imperativ, i zwykle nie wystepuje w nich subjekt.

    Przyklady:

    Gi meg et kyss!
    Ikke mobb!

    Kiedy subjekt wystepuje w formie pozbawionego znaczenia slowa det, mowimy, ze zdanie zawiera formelt subjekt

    Przyklady:

    Det regner.

    Det er kaldt i dag.

    Slowo det nie zawsze jest pozbawione znaczenia - czasami odnosi sie do wczesniej okreslonego subjekt

    Przyklad:

    Huset var stort. Det hadde fire stuer.


    W niektorych zdaniach z formelt subjekt (det), wystepuje rowniez egentlig subjekt

    Przyklady:

    Her er det fint aa bade

    Hvilket vaer er det i dag?

    Hva slags vaer er det i dag?

    Egentlig subjekt moze wystepowac zarowno jako substantivfraser, infinitivskonstruksjon lub leddsetninger, ale to juz wyzsza szkola jazdy, i nie mam odwagi sie w to wglebiac.

    "Det" moze w zdaniu wystepowac jako jedyny subjekt, lub razem z podmiotem wlasciwym (egentlig subjekt)


Anniken pisze:Kiedy stosujemy fra, av, i, til
    Zawsze zwracaj uwage na kontekst, porownuj i sprawdzaj w cwiczeniach.
    Powodzenia w nauce

    fra - od, z
    uzywasz, kiedy okreslasz punkt, od ktorego zaczyna sie przemieszczanie.
    Czyli w wiekszosci przypadkow musi byc ruch, rowniez ruch w czasie.
    Fra uzywa sie rowniez okreslajac pochodzenie.
    Autobus jedzie fra Oslo
    Zona odchodzi fra sin mann
    Sklep otwarty fra mandag til fredag
    Jestes fra Polen
    Jestes na forum fra i dag

    av - od, z
    Jezeli od kogos lub dzieki czemus sie nauczysz, jezeli czegos dowiesz sie od kogos, uslyszysz. Rowniez jezeli z czegos zejdziesz, wyjdziesz, to uzywasz av lub ut av
    Wiem to av erfaring (doswiadczenie)
    Uslyszalem av Marta
    Wysiadl av toget (pociag)

    i - w, do
    W czyms, w miejscu, do czegos. i oraz paa oraz til i for beda na poczatku sprawiac klopoty.
    Mieszkam i Bergen
    Ubrania leza i skapet (szafa)
    Chodzimy i tredje klasse (trzecia klasa)

    til - do, dla
    Okresla najczesciej punkt docelowy przemieszczenia, lub przeznaczenie.
    Kwiaty til mamma
    Autobus jedzie til Arendal
    Potrzebuje czasu til dette

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » sob mar 10, 2007 6:44 pm

Anniken pisze:Na miejscu i do miejsca
Konkretnie "i" oznacza wewnatrz, w srodku (w miejscu) albo do wnetrza, do srodka (do miejsca), a "på" oznacza na zewnatrz czegos, na wierzchu, na czyms (na miejscu), albo przemieszczenie na cos, na wierzch czegos, na gore (na miejsce)

Stosunek miedzy przyimkami okreslajacymi przemieszczenie do miejsca i przebywanie w miejscu jest taki, ze dla okreslenia, gdzie sie cos juz znajduje, uzywamy tego samego przyimka, co do okreslenia, gdzie to cos powedruje.

Dlatego:

Hun skrev referatet i protokollen – referatet kan leses i protokollen
Wpisala referat wewnatrz protokolu, czyli "i" - referat mozna znalezc w protokole.
han la seg på sofaen – han ligger på sofaen
Polozyl sie na kanapie - lezy na kanapie.

Jeg legger genseren i skapet ("i" bo wkladam go do wewnatrz szafy)
Genseren ligger i skapet (lezy w szafie, wewnatrz szafy)
Legg boka tilbake på plass - na miejsce
Alt ligger på plass - na (wlasciwym) miejscu


Anniken pisze:Pracownik ochrony - vekter
W pubie, dyskotece - vakt albo doervakt.
Transporty pieniezne obsluguje w Norwegii Securitas, o konwojentach mowi sie zwykle: securitas vakt, mozna tez powiedziec "sikkerhetsvakt".

Vil - jako chce, rowniez jako zamierzam, na rowni z har tenkt, ale vil jest bardziej zdecydowane.
Vil rowniez przy okresleniu stanowczych postanowien na przyszlosc, gdzie w jezyku polskim nie uzyje sie slowa "chce", np. Jeg vil elske deg for alltid, nie znaczy "Chce Cie zawsze kochac", tylko "Zawsze bede Cie kochal"
Tak mi sie romantycznie porownalo
Oensker - tak jak dziewczyny pisaly: pragne, zycze sobie (lub innym).
Oensker zastepuje rowniez najczesciej vil w jezyku urzedowym, rowniez w kontekscie, gdzie w domysle czytasz "vil"

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » sob mar 10, 2007 6:56 pm

Anniken pisze:"Byc" i "miec" uzywa sie naprzemian rowniez tutaj, wlasnie kiedy mamy do czynienia z ruchem, ale tylko z niektorymi czasownikami. Jezeli w podanym przez Ciebie przykladzie chodzilo o przemieszczanie sie autem, to moglo byc to np. cos takiego jak "Han er kjoert" zamiast "Han har kjoert".
Inny przyklad: "Han er gaatt", "Han er staatt opp", "Han var staatt opp", zamiast "Han har..." i "Han hadde..."
"Byc" uzywa sie, kiedy chce sie polozyc nacisk na skutek, a nie sama czynnosc.
"Han har gaatt til..." (poszedl do...)
"Han er gaatt" (poszedl, w znaczeniu nie ma go)
"Han har kommet" (przyszedl, doszedl)
"Han er kommet" (przyszedl, w znaczeniu jest)

Jeg tenker på

meg selv (andre tenker på meg)
deg
ham (han)
henne
det
oss
dere
dem



Tenker du på meg? Nei, jeg tenker ikke på deg, jeg tenker på den (?)annen.
På en annen

Står hun opp? Nei, hun står ikke opp / står opp ikke. Hun sover ennå.
"Hun står ikke opp" jest poprawnie.

Arbeider Indira på fabrikk? Nei, hun arbeider ikke på fabrikk, Indira arbeider på butikk.
i butikk


Kiedy pytanie brzmi: "Czy wy...?", zwykle w cwiczeniach odpowiada sie: "My...", znaczy odpowiada z pozycji osoby zapytanej, jak w rozmowie.
Wtedy pocwiczy sie rowniez stosowanie odpowiednich zaimkow.



Anniken pisze:Jezyk - zdrobnienia
    Nauka jezyka zajmuje wiele lat, a jeszcze wiecej czasu uplywa, zanim zacznie sie go "czuc". Norweskie zdrobnienia znajduja sie wlasnie w tych strefach czucia. Nie ma tu zdrobnien jako samodzielnych slow, jak w jezyku polskim, gdzie wiekszosc rzeczownikow, przymiotnikow, przyslowkow i imion wlasnych mozna zdrobnic na x sposobow, lub nawet tworzyc nowe slowa z pieszczotliwym wydzwiekiem.

    W norweskim zdrabnia sie tylko rzeczowniki, zdrobnienia tworzy sie przez dodanie slow jak liten, lille, vesle, bitteliten, lisje, itp.
    Do tego dochodzi intonacja i kontekst.
    Dlatego, nawet jezeli nie ma zdrobnien jako takich, tworzone w ten sposob okreslenia maja dla Norwegow taki sam pieszczotliwy wydzwiek, jak dla nas nasze zdrobnienia.

    Lillejente to dziewczynka, ale liten jente ma rowniez wydzwiek dziewczynka (mala dziewczynka), a nie mala dziewczyna.
    Liten Anne to mala Anna, ale vesle Anne, to juz jak Anusia.
    Nie da sie tego okreslic jedna regula, ale nie martw sie, za jakis czas sam poczujesz te mila dla ucha roznice

    Jest rowniez sporo slow, jak lillevenn czy vesle nurk (o dzidziusiu ), ktore posiadaja tylko zdrobniala forme, lub raczej zdrobniale znaczenie, i ktorych czasami nie da sie przetlumaczyc - jak lillevenn: po polsku bedzie maly przyjaciel, ale po polsku nie ma to az tak zdrobnialego i pieszczotliwego wydzwieku jak w norweskim - lillevenn to slowo, ktore jest zdrobnieniem i ktore jednoczesnie moze byc przekazem emocjonalnym. Powiesz tak do dziecka, ale tez i do ukochanej


Anniken pisze:Inne ciekawe zjawiska, to "ja" i "jo", gdzie "jo" uzywa sie jako przeciwstawnego do zaprzeczenia, rowniez pytania przeczacego, rowniez jako "przeciez", ale tez uzywa sie go dla wzmocnienia wlasnego stwierdzenia.

- Har du ikke penger?
- Jo

- Du får ikke iskrem
- Jo ( w wykonaniu dziecka bedzie to raczej "JOOOOO!!!!!!" )

- Han er ikke kommet
- Men han var jo her nå nettopp

- Syng noe for oss, du er jo så flink


Inne zjawisko to "da", uzywane prawie tak, jak polskie "a" lub "a wlasnie ze"

- Jeg har 3 poeng, hva med deg da?

- Neida
- Joda

Jest tez "neimen", i nie mam pojecia, jak to wytlumaczyc.
Czasami uzywane jako "alez", ogolnie oddaje odrobine zdziwienia.

- Neimen saa fin du var i dag!

czesto slyszy sie rodzica, ktory reaguje w ten sposob na jakies dokonanie pociechy

- Neimen!?

“Da”

"da" uzywa sie czesto gdy mowi sie o czyms co wydarzylo sie w przeszlosci (bez okreslenia tej przeszlosci). Takze do wzmocnienia czegos o czym sie mowi stad wlasnie "kom da".

Rowniez jako "wtedy", "przeciez" i czesto "kiedy", i jak w polskim "no", "no to", a czasami jako "więc".

Da hadde jeg ikke langt haar.
Du har da ikke riktig verktøy.
Livet var enklere da jeg var barn.
Ikke vær så beskjeden da.
Da må du lytte.
Han var ikke der så da hun gikk tilbake.

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » sob mar 10, 2007 6:59 pm

Anniken pisze:Glede seg til - cieszyc sie na cos, co nastapi
Være glad for - cieszyc sie z czegos


Anniken pisze:en mann mannen menn

Tutaj nalezy pamietac o roznicy miedzy "mann" i "man".

Mozesz sie spotkac ze slowem "man".

Podam przyklady, bo nie potrafie wyjasnic.

Er man sulten, skal man spise - Jesli jest sie glodnym, trzeba jesc.
Man kunne tro at... - Moznaby myslec, ze...
Man kan da ikke glemme jula - Przeciez nie mozna zapomniec o swietach.


Jollyvonne pisze: man - to "osoba" czyli w jez polskim <czlowiek> lub <kto> stosowane jako podmiot w zdaniu;
Er man sulten, skal man spise - Jak czlowiek glodny, to musi zjesc. Jak kto glodny, to musi zjesc.
Man kunne tro at... - Moglby kto ze pomyslec ... Czlowiek moglby pomysle ze ...

mann - mezczyzna, a takze maz, czlowiek ogolnie dla obu plci (tak jak w jez. polskim), a takze w stalych zwiazkach wyrazowych (nordmann, vanlig mann)


Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » sob mar 10, 2007 7:30 pm

Krzysztof pisze:Jeansy – olabukse

olabukse (-a) (varemerke) spodnie dżinsowe (nazwa firmowa)
Ola -Olav imię męskie Ola nordmann (-en) Olaf Norweg (uosobienie typowego Norwega)
olagutt (-en) (soldat i H&aelig;ren som gj&oslash;r tjeneste i utlandet) żołnierz z Norwegii na służbie za granicą
olabil (-en) samochodzik dla dziecka zrobiony w domu

dongeri (-en) (fra engelsk – dungaree) (stoff) drelich niebieski, dżins (tkanina); (kl&aelig;r) strój, odzież dżinsowa/y

denim (-en) (fra engelsk – denim) (stoff) dżins, denim (materiał)

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » pn cze 04, 2007 5:41 pm

adverb, et - przysłówek
    akkurat - właśnie
    allerede/alt - już
    (al~)likevel - jednak
    altså - więc
    bare - tylko
    derfor - dlatego
    dog - jednak
    etterpå - potem
    ellers - inaczej; w przeciwnym razie
    endog - nawet
    ennå - jeszcze
    enda - chociaż; jeszcze
    forresten/dessuten - zresztą
    fremdeles - jeszcze; wciaz
    før - przedtem; przed
    kanskje - być może
    knapt - ledwie
    lenge - długo
    alltid - zawsze
    aldri - nigdy
    altfor / for - zbyt
    når - kiedy
    også - też
    overalt - wszędzie
    plutselig - nagle
    sannelig - naprawdę
    siden - później; skoro
    snart - wkrótce
    ganske - dość
    hvorfor - dlaczego
    hvorfra - skąd
    heller ikke - też nie
    især - zwłaszcza
    ja - tak
    neppe - watpliwie
    nettopp - właśnie
    nok - dosyć
    nokså - dość
    nesten - prawie
    ofte - często
    nei - nie
    så - a więc; tak
    visst - zapewne
    vel - dobrze
    helt - całkiem

preposisjon, et - przyimek
    av - z; ze; przez, od
    bak - z tyłu; za; poza
    blant - wśród
    etter - po; za
    for - dla; za; ku
    foran - przed; z przodu
    før - przed
    fra - z; od
    med - z; ze
    mellom - między
    mot - ku; do; na
    om - za; podczas; o
    over - przez; nad
    på - do; dla; na
    under - pod; podczas
    uten - bez
    utenfor - poza
    ved - przy; pod; u
    i - w; we; do

konjunksjon, en - spójnik
    eller - albo
    både - jak i
    men - ale; a
    at - że
    da - kiedy; wtedy; wowczas
    og - i; a; oraz


NB! Słówka zaznaczone kolorem niebieskim to pomoc i korekta Małgosi :D
Słówka zaznaczone kolorem zielonym to pomoc i korekta Anniken :D

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Synkretyzm dzwiekow kj (ś) i sj (sz)

Postautor: Liv » pn sie 27, 2007 9:02 pm

Fonetyczna perspektywa synkretyzmu dzwiekow kj (ś) i sj (sz) w jezyku norweskim

    1. Moze pierw wytlumacze znaczenie slowa "synkretyzm". Bazujac na informacji zaczerpnietej z leksykonu jezyka norweskiego, synkretyzm to polaczenie wielu form posiadajacych odmienne funkcje w jedna calosc. Na stronach polskojezycznej Wikipedii mozna rowniez przeczytac artykuly na ten temat -> Wikipedia
Przez ostatnie lata zauwazono w jezyku norweskim pewien bledny "fenomen", ktory moze doprowadzic do zaniku dzwieku ś (kj - ale rowniez: ki, ky, tj), ktory w zapisie fonetycznym IPA wyglada tak:Ç. Dzwiek ten jest przez wiele osob (glownie mlodych Norwegow, jak i rowniez emigrantow) wymawiany blednie jako sz (sj). Zjawisko to zaobserwowano glownie w wiekszych norweskich miastach, jak: Bergen, Stavanger, Kristiansand, Oslo czy Trondheim. Niewiadomo jednak jak doszlo do rozwoju polaczenia z powodu ogromu dialektow i odmiennej wymowy w roznych czesciach kraju. Juz w latach czterdziestych XX wieku pisano o zaobserwowanym problemie wynikajacym z polaczenia obu dzwiekow wsrod uczniow w stolicy. W dzisiejszych czasach fenomen ten stal sie bardziej "slyszalny" i latwiejszy do zaobserwowania. Wymawianie "sz" jako "ś" najczesciej spotyka sie w slowkach takich jak: kjøre, kjære, kjøkken, kjole, kino, kylling
    2. Dzwiek "ś" wymawiamy w polaczeniach "kj", "ki", "ky", "tj". Przed "i", "y", "ei" oraz "øy" odrzucamy "j". Przyklad wymowy dzwieku na stronach niemieckiej Wikipedii -> klikajac glosniczek w drugiej linijce pod napisem Hörbeispiel -> LINK
    3. Przyklad video na podstawie slowka kjøkken (kuchnia)

    Obrazek

Notka opracowana na podstawie:
    Store Norske Leksikon pod haslem "synkretisme/(språkv.)"
    SPRÅKnytt 34.årgang 1/2006
    NRK "Typisk Norsk" z dnia 03.03.2004
    "Ord for alt" wydawnictwa Cappelen

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » ndz wrz 02, 2007 2:22 pm

W odpowiedzi na post wyzej: Pan od sprzedazy w dziale kuchennym nauczyl sie wymawiac dzwieki poprawnie ;)
    Obrazek

malgosia
Posty: 1811
Rejestracja: sob mar 10, 2007 10:26 pm
Gender: None specified - None specified

Postautor: malgosia » ndz wrz 02, 2007 3:18 pm

:lol: :lol: :lol:



a slyszalam, ze jest projekt by wycofac wszystkie kj, sj i tym podobne z norweskiego jezyka, tzn, ze pisanie wyrazow ze sluchu tez ma byc uznane za poprawne.

Awatar użytkownika
Liv
Posty: 750
Rejestracja: śr lut 28, 2007 4:57 pm
Lokalizacja: Wien, AT
Gender: Female - Female

Postautor: Liv » ndz wrz 02, 2007 3:56 pm

Kiedys Arne Torp opowiadal, ze wiekszosc literek czytalo sie pojedynczo. Mimo, ze te wszystkie dzwieki maja swoj urok, ale chyba byloby latwiej tak jak kiedys... chociaz... hmmmm... ostatni rzad w sinie na sirkegate sie bedzie pamietac :lol: :lol: :lol:

Prosze Panstwa, oto Kjell (czyt. ŚEL)
http://en.wikipedia.org/wiki/Kjell

Obrazek

Awatar użytkownika
Anniken
Site Admin
Posty: 20259
Rejestracja: wt lut 27, 2007 1:27 pm
Lokalizacja: Vestlandet/FL
Gender: None specified - None specified
Kontaktowanie:

Postautor: Anniken » ndz paź 14, 2007 12:00 am

fireblade1976 pisze:Bardzo duzo to forum pomoglo mi w nauce jezyka,choc orlem nie jestem to jakos sobie radze i dzieki znajomosci jezyka mam prace.
Posiadajac juz jakas tam marna wiedze i materialy,przyszedl czas dac cos od siebie.
Na poczatek wrzucam odmiany czasownikow,prosze rowniez znawcow jezyka o korekty bo ja orlem nie jestem.

pierwsza kolumna bezokolicznik,2 czas przeszly,3imieslow czasu przeszlego

å anbefale - anbefalte - har anbefalt- polecac zalecac
a arbeide - arbeidet - har arbeidet - pracowac
å avertere - averterte - har avertert - reklamowac oglosic

å bade - badet - har badet - kapac sie
å barbere - barberte - har barbert - golic sie
å be - ba - har bedt - prosic,modlic sie
å bedøve - bedøvde - har bedøvd - ogluszyc,oszolomic
å begynne - begynte - har begynt - zaczynac
å bestemme - bestemte - har bestemt - ustalic,zdecydowac
å bestille - bestilte - har bestilt - zamowic
å besøke - besøkte - har besøkt - odwiedzic
å betale - betalte - har betalt - placic
å bety - betydde - har betydd - znaczyc
å bli - ble - har blitt - byc,zostac
å blåse - blåste - har blåst - wiac dmuchac
å bo - bodde - har bodd - mieszkac
å bruke - brukte - har brukt - uzywac
å bry seg om - brydde - har brydd - troszczyc sie
å bråke - bråkte - har bråkt - halasowac
å burde - burde - har burdet - powinno sie


fireblade1976 pisze:å bytte -byttet- har byttet-zamieniac
å danse-danset-har danset-tanczyc
å diskutere-diskuterte-har diskutert-dyskutowac
å dra-dro-har dratt-jechac
å drikke-drakk-har drukket-pic
å drømme-drømte-har drømt-marzyc
å dusje-dusjet-har dusjet-brac prysznic
å eie-eide-har eid-posiadac

å falle-falt-har falt-spasc,upasc
å finne-fant-har funnet-znalezc
å fiske-fisket-har fisket-lowic ryby
å flykte-flyktet-har flyktet-uciekac,zbiec
å flytte-flyttet-har flyttet-przeprowadzac sie
å foretrekke-foretrakk-har foretrukket-wolec,preferowac
å forklare-forklarte-har forklart-wytlumaczyc,wyjasnic
å forstå forstod-har forstått-rozumiec
å fortelle-fortalte-har fortalt-opowiadac
å fortsette-fortsatte-har fortsatt-kontynuowac
å fryse-frøs-har frøset-marznac



Znalazlam rowniez cos takiego w necie, moze sie przyda:

http://home.no.net/khullest/NFU/

Awatar użytkownika
kkasia125
Posty: 5821
Rejestracja: śr lip 18, 2007 6:08 pm
Lokalizacja: Norge
Gender: None specified - None specified

Postautor: kkasia125 » sob lis 03, 2007 6:18 pm

Gubię się w rodzajnikach, np. w forumowym słowniku większość napojów ma rodzajnik męski, czyli wychodzi na to, że "ten" kawa, "ten" herbata, czy tak jest poprawnie?
Når fortiden ringer - ikke svar. Den har ikke noe nytt å si.


Wróć do „NORWESKI JĘZYK, INNE JĘZYKI, EDUKACJA”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 137 gości